Regelgeving omtrent explosieveiligheid eenduidig?

Om de gezondheid, de veiligheid en het welzijn van werknemers en (zelfstandige) ondernemers te bevorderen is er een wet opgesteld die regels bevat voor werkgevers en werknemers. Deze wet wordt ook wel de Arbeidsomstandighedenwet of kortweg Arbowet genoemd. Doel van deze wet is om ongevallen en ziekten, veroorzaakt door het werk, te voorkomen.

Om dit bovenstaande volledig te kunnen begrijpen is al een uitdaging. Want wat wordt er precies bedoeld met gezondheid, veiligheid en welzijn? Wat is gezondheid, hoe kunnen we dat meten, beoordelen en/of bewaken? Wordt de bedreiging van de gezondheid veroorzaakt door onze manier van leven, werken of bepaald door beiden? En mag mijn werkgever zich wel bemoeien met mijn stijl van leven? En dan veiligheid, wat is dat? Als we naar het dagelijkse verkeer kijken, heeft volgens mij toch iedereen weer een ander beeld bij veiligheid in het verkeer. Zal dat dan ook zo zijn bij arbeidsveiligheid? En dan nog maar te zwijgen over het begrip welzijn.

Zoals u ziet, zijn dit dagelijkse begrippen waar we vanuit de Arbowet mee te maken hebben, maar die elk op zich al erg complex kunnen zijn. Maar wees niet bevreesd, want op al deze vragen zal de overheid toch wel een antwoord hebben, of niet soms? Als de veiligheid, de gezondheid of het welzijn in het geding is, kunnen werkgevers en werknemers namelijk een boete krijgen of zelfs strafrechtelijk worden vervolgd. Dan moet het toch duidelijk zijn wat met gezondheid, veiligheid en welzijn wordt bedoeld?

Maar helaas, zoals vele wet- en regelgeving is ook de Arbowet en de bijbehorende regelgeving en besluiten niet voor iedereen duidelijk en eenduidig uit te leggen.
Als we inzoomen op de regelgeving omtrent ATEX (wordt veelal als synoniem gebruikt voor explosieveiligheid) dan blijkt dit ook niet voor iedereen duidelijk en eenduidig te zijn.
Zo is in het Arbobesluit behorende bij de Arbowet de verplichting opgenomen om een nadere risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) inzake explosieveiligheid op te (laten) stellen. Deze RI&E wordt in de volksmond een ATEX-rapportage, ofwel volgens de formele benaming een explosieveiligheidsdocument, genoemd.

In dit document moeten de gevaren in verband met explosieve atmosferen en de bijzondere risico’s die daaruit kunnen voortvloeien in hun geheel worden beoordeeld en schriftelijk worden vastgelegd. De explosieveiligheid van de gehele installatie waar explosiegevaar kan voorkomen moet worden gecontroleerd door een ter zake deskundig persoon. Dit moet niet alleen voor de eerste inbedrijfstelling van een arbeidsplaats plaatsvinden, maar ook bij iedere belangrijke wijziging, uitbreiding of verbouwing van de arbeidsplaats, arbeidsmiddelen of het arbeidsproces waarbij explosieve atmosferen kunnen voorkomen.

Om deze teksten te kunnen begrijpen, moet de lezer bekend zijn met de materie en ten minste een opleiding hebben genoten om het één en ander te kunnen begrijpen en uit te kunnen leggen. Maar wat en hoeveel moet de lezer dan hebben geleerd op de opleiding en welke opleiding wordt er eigenlijk bedoeld? Is kennis alleen voldoende of moet de lezer ook ervaring hebben en moet deze ervaring kunnen worden aangetoond? Dit zijn allemaal vragen die kunnen worden gesteld en waarop vooralsnog door de overheid geen antwoord wordt gegeven. Daarom heeft Stichting ATEX het initiatief genomen om duidelijkheid te verschaffen in deze, voor velen, moeilijke materie. Dit wordt gedaan door voor de verschillende functieprofielen die binnen een bedrijf kunnen worden onderscheiden, eind- en toetstermen op te stellen en een onafhankelijke borging van de toetsing daarvan na te streven. Hierdoor wordt het mogelijk om diploma’s te behalen en vervolgens te worden gecertificeerd. Op deze wijze kunnen kennis en kunde objectief aantoonbaar worden gemaakt. Om verheldering te brengen in de wereld van ATEX (explosieveiligheid) is aan het initiatief gehoor gegeven om deel te nemen aan deze column en u in de volgende edities nader te informeren omtrent kennis en kunde met betrekking tot ATEX.

Ing. Gerdian Jansen is werkzaam als ATEX consultant bij HSE-Advies B.V. Met 22 jaar ervaring is hij een autoriteit in Nederland op het gebied van explosieveiligheid. Naast lid te zijn van het College van Deskundigen van Stichting ATEX (en vicevoorzitter) is hij auteur van diverse boeken op het gebied van Explosieveiligheid. Ook is hij werkzaam als docent Veiligheidskunde.