Industriebeeld: iets meer omzet en productie

DEN-HAAG – De ondernemers in de industrie behaalden in december vorig jaar 3 procent meer omzet dan een jaar eerder. In november was de omzet nog 4 procent lager dan in november 2008. Hierbij moet in ogenschouw worden genomen dat in november 2008 de grote terugval in de omzet begon. De industriële omzet was vervolgens in de eerste negen maanden van 2009 zo’n 20 à 30 procent lager dan een jaar eerder. Sindsdien is de afname steeds kleiner geworden. In december was er voor het eerst weer een hogere omzet.

Ondernemers in de industrie waren in januari een fractie somberder gestemd dan in december. Het producentenvertrouwen daalde van -8,1 naar -8,3. Wel waren de ondernemers in januari veel optimistischer over hun concurrentiepositie op de buitenlandse markt dan een kwartaal eerder.

In het derde kwartaal van 2009 is het volume van de bruto toegevoegde waarde van de industrie ten opzichte van hetzelfde kwartaal van 2008 gekrompen met ruim 6 procent. Dat is een minder harde terugval dan in de eerste twee kwartalen van 2009. In het eerste kwartaal was het volume van de bruto toegevoegde waarde circa 14 procent kleiner en in het tweede kwartaal was het volume bijna 13 procent kleiner.

Productiegroei en producentenvertrouwen
Fors meer omzet in aardolie en chemie December had in 2009 een ander werkdag- en vakantiepatroon dan in 2008. Het positieve effect hiervan op de omzetontwikkeling wordt geraamd op ongeveer 2 procent. De door de industrie verkochte producten waren 1 procent duurder dan in december 2008.

Binnen de industrie was het beeld wisselend. De aardolie-, chemische, rubber- en kunststofproductenindustrie realiseerde 26 procent meer omzet. De voedings- en genotmiddelenindustrie zette nagenoeg evenveel om als een jaar eerder. De overige branches hadden minder omzet.

Over heel 2009 zagen de ondernemers hun omzet met 20 procent afnemen. Op de exportmarkt was de omzet 23 procent lager, op de binnenlandse markt 17 procent.

Productie fractie hoger
De gemiddelde dagproductie van de Nederlandse industrie was in december 1 procent hoger dan in december 2008. In november was de productie nog 2 procent lager dan een jaar eerder. Hierbij moet in ogenschouw worden genomen dat in november 2008 de grote terugval in de productie begon. De industriële productie lag in december 2008 en vervolgens in het eerste half jaar van 2009 circa 13 procent lager dan een jaar eerder. Sindsdien is de afname steeds kleiner geworden. In december was er voor het eerst weer een hogere productie.

In de aardolie-, chemische en rubber- en kunststofproductenindustrie was de productie 19 procent hoger dan een jaar eerder. Ook de elektrotechnische en machine-industrie produceerde meer. In de overige branches was de productie lager dan in december 2008.

Over heel 2009 is de industriële productie met 9 procent afgenomen. In 2008 werd er bijna 1 procent minder geproduceerd dan een jaar eerder.

Ondernemers optimistischer over concurrentiepositie binnen EU
Over de verwachte productie in de komende drie maanden waren de ondernemers even pessimistisch als in de voorgaande maand. Het oordeel over de orderpositie verslechterde iets. Over de voorraden gereed product waren de ondernemers daarentegen een fractie optimistischer dan in december.

In januari rapporteerden de ondernemers voor de vierde maand op rij een lichte toename van de waarde van de orderontvangst. Over de toekomstige ontwikkeling van de werkgelegenheid in hun branche waren zij minder negatief dan voorgaande maand. Het aantal ondernemers dat verwacht dat de personeelssterkte in de komende drie maanden zal afnemen was nog wel veel groter dan het aantal dat een toename voorziet.

Net als in oktober 2009 gaven de ondernemers aan dat hun concurrentiepositie op de Nederlandse markt in het voorgaande kwartaal niet veranderde. Over de concurrentiepositie op de buitenlandse markt waren zij echter veel optimistischer dan in oktober, vooral over die op de buitenlandse markt binnen de EU. Voor het eerst in twee jaar tijd was het aantal ondernemers dat deze zag verbeteren groter dan het aantal dat een verslechtering zag.

De bezettingsgraad veranderde in januari 2010 nauwelijks ten opzichte van een kwartaal eerder en bleef met 77,3 procent buitengewoon laag. Van 1989 tot en met 2008 benutte de industrie steeds tussen de 80 en 87 procent van haar productiecapaciteit. Vanaf januari 2009 kwam de bezettingsgraad steeds uit tussen de 74 en 78 procent.

Afname voorraden blijft groot
De ondernemers in de industrie hielden in november ruim 12 procent minder voorraad gereed product aan dan in november 2008. Vanaf maart 2009 zijn de voorraden onafgebroken lager dan een jaar eerder. De afname in november lag in dezelfde orde van grootte als die in de drie voorgaande maanden. De index van de voorraden gereed product (2005=100) kwam in november uit op 100,0.

Krimp bruto toegevoegde waarde industrie kleiner
De Nederlandse economie is in het derde kwartaal van 2009 met 3,7 procent gekrompen ten opzichte van een jaar eerder. In het tweede kwartaal bedroeg de krimp nog 5,4 procent. Ten opzichte van het voorafgaande kwartaal groeide de economie in het derde kwartaal met 0,5 procent. Volgens de gangbare definitie is hiermee een einde gekomen aan de recessie. Vier kwartalen lang kromp de economie. De opleving van de economie in het derde kwartaal komt vooral door een herstel van de export. Ook was de afname van de consumptie iets minder groot dan in het voorgaande kwartaal. De investeringen namen daarentegen verder af.

De uitvoer van goederen en diensten lag in het derde kwartaal bijna 8 procent lager dan een jaar eerder. In het tweede kwartaal bedroeg de afname nog meer dan 12 procent. Dit betekent dat de uitvoer enigszins is hersteld. Het herstel betrof zowel de wederuitvoer als de uitvoer van Nederlandse producten. De krimp in het derde kwartaal lag bij beide circa 8,5 procent, tegen meer dan 13 procent in het tweede kwartaal. De uitvoer van diensten deelde nog niet in het herstel. De daling van de dienstenuitvoer nam toe van 4,6 procent in het tweede kwartaal naar 5,2 procent in het derde. De invoer van goederen en diensten kromp in het derde kwartaal met 9,3 procent. In het tweede kwartaal bedroeg de afname meer dan 12 procent.

De goederenproductie lag in het derde kwartaal 5,1 procent lager dan een jaar eerder. In het tweede kwartaal bedroeg de krimp nog meer dan 10 procent. Met name de industrie droeg bij aan het herstel. De industriële productie lag ruim 6 procent lager dan een jaar eerder. In het tweede kwartaal bedroeg de afname nog bijna 13 procent. Ook de delfstoffenwinning zorgde voor een afzwakking van de krimp. In het derde kwartaal nam de delfstoffenwinning af met meer dan 9 procent, tegen bijna 20 procent een kwartaal eerder. In de financiële en zakelijke dienstverlening nam de krimp wel verder toe.

© CBS